Klubları müflis olmaqdan qoruyaq - ATSC

Azərbaycan klubları ilk qədəmini atarkən, nə vaxt dünyalarını dəyişəcəkləri ilə bağlı müxtəlif mülahizələr irəli sürülməyə başlayır. Səbəb də bəllidi: yaranan klub bir nəfərin himayəsində olur və həmin şəxs istənilən an əlini çəkərsə, klub dağılacaq. Bunun üçün əlini əlinə vuran varmı? Xeyr, hər kəs klub prezidenti tərəfindən işə qəbul olunduqdan sonra ilk öncə "tortun kremi"ni axtarmağa və qısa zaman kəsiyində maksimum faydalanmağa çalışır. Bəs klub? Doğrudanmı hər yaranan yeni klub ölməyə məhkumdu? Söhbət əlbəttə ki, Azərbaycandan gedir.Klublarımızın bir nəfərin cibindən asılı olmasının qarşısını almaq üçün heç bir əməli işin görülmədiyi hər kəsə məlumdu. Müxtəlif marketinq addımlarını kənara qoyaraq, daha bir faydalı yol barədə danışmaq istəyirəm. Söhbət Açıq Tipli Səhmdar Cəmiyyətin (ATSC) yaradılmasından gedir. Bu praktika bütün dünyada var. Belədə, kiminsə əlini klubdan çəkməsi onun dağılmasına səbəb olmayacaq. Bir qədər dərinliyə varsaq, aydın olar ki, ATSC eyni zamanda, klublarda maliyyə şəffaflığına təkan vermiş olar. Dəfələrlə müqavilələrinə xitam verən futbolçuların klublarımızdan FİFA-ya şikayət etməsinin şahidi olmuşuq. Oyunçularla iki müqavilənin imzalandığını da hamı bilir: biri "ağ mühasibat", digəri isə "qara mühasibat" üçün. Futbolçu üçün bunun adını "vergidən yayınmaq" qoysalar da, əslində özlərini "sığortalayan" klub "tacirləri" futbolçunu kənarlaşdırmaq istəyəndə özlərinə sərf edən müqaviləni ortaya çıxarırlar.ATSC yaradıldıqda futbolçularla klub arasında imzalanan müqavilə şərtləri rəsmən elan olunmalıdı. Belədə, şəffaf mühasibat qaçılmazdı.

Klub səhmlərinin 49 faizinin açıq satışa hərrac vasitəsi ilə çıxarılması bir çox problemlərin aradan qalxmasına təkan vermiş olar. Əvvəla, büdcəyə vəsait daxil olar. Bunun üçün birjaya bəlli bir qiymətə səhmlər yerləşdirilməlidi.

Şərti olaraq, hansısa Azərbaycan klubunun dəyərinin 100 milyon dollar olduğunu qəbul edək. Belədə, dəyəri 1 dollardan olan 49 milyon səhmi satışa buraxmaq olar. Əlbəttə ki, birdən-birə yox. Elə klubda işləyən əməkdaşlar həmin səhmlərin müəyyən hissəsinə sahib çıxmaq istəyər. Əlbəttə ki, bu klubun gələcəyinə inanırlarsa. Ürəkdən olmasa da, rəsmən buna hər bir klub funksioneri borcludu. Deməli, həmin səhmlərin müəyyən hissəsini elə vitse-prezidentlər, müşavirlər, icraçı direktorlar və ierarxiya üzrə daha aşağı pilləkəndə yerləşən funksionerlər alacaqlar. Bu da "bir gülləylə iki dovşanın vurulması" olacaq. Heç bir səhmdar səhminin dəyərinin aşağı düşməsini istəməz. Deməli, həm büdcə doldurulacaq, həm də klubun əməkdaşları daha səylə çalışacaqlar ki, pay sahibi olduqları səhmlərin dəyəri artsın və ilin yekunlarına görə dividend əldə etsinlər.

Bu səhmlərin alınmasında fan-klublar da yaxından iştirak edəcək. Ən azından ona görə ki, riskə atılan cüzi yatırımla kifayət qədər qazanc əldə etmək mümkün olacaq. Klublarımızın gəlir bazası haqda yazının ikinci hissəsində bəhs edəcəm. Hələliksə, satışı nəzərdə tutulan 49 faiz səhmin beynəlxalq birjadakı perspektivindən danışaq.

İstənilən ATSC səhmlərini bazara çıxarmamışdan öncə həqiqi dəyərini şəffaf şəkildə açıqlamalıdı. Bura klub bazasından tutmuş, akademiya, stadion, fan-şop (əlbəttə, əgər varsa), avadanlıqlar və s. daxildi. Klubun dəyərinə futbolçular da daxil edilir. Yekunda səhm almaq istəyən insan vəziyyət haqda dolğun informasiya toplaya biləcək. Deməli, nə qədər şəffaf və dolğun məlumat yerləşdirilsə, bir o qədər həmin səhmlərin alınması real olacaq.

İkinci mərhələdə səhmələrin qiyməti tənzimlənəcək. Buna klubun heç bir müdaxiləsi mümkün deyil. Çünki qiyməti bazar müəyyənləşdirəcək. Sadəcə, klubun əldə etdiyi uğurlar, düzgün transfer çalışmaları, digər layihələr səhmlərin dəyərinə təsir edəcək. Əlbəttə ki, həm klub prezidenti, həm də ətrafında çalışan digər funksionerlər səhmlərin qiymətinin qalxmasında maraqlı tərəf kimi, klubun inkişafında maraqlı olacaqlar.(ardı var)