Meslek etiği

Medya kuruluşu, faaliyetlerinde aşağıdaki ilkeleri esas alır:

• yayın ekibi nesnellik, doğruluk, tarafsızlık ve dürüstlük ilkelerine bağlı kalmalıdır;
• bilgiler teyit edilmeden veya doğruluğundan emin olunmadan sunulmamalıdır;
• olguların ve olayların sunumunda tek taraflı bir yaklaşım benimsenmemelidir;
• iftiraya, hakarete ve nefret söylemine yer verilmemelidir;
• resmî dilin kurallarına uyulmalıdır;
• gazeteci, içeriklerinde kaba ve argo ifadeler kullanmaktan kaçınmalıdır;
• yayın politikası hiçbir koşulda devlet düzenine, toplumun millî ve manevi değerlerine, genel ahlaka ve aile kurumunun korunması ilkesine aykırı olamaz;
• yurttaşlık hakları, dayanışma, demokrasi ve fırsat eşitliğiyle ilgili konulara duyarlılıkla yaklaşılmalıdır;
• yayın ekibi, millî ve toplumsal çıkarların korunmasını gözetmeli, insanların dinî inançlarını ve onurunu rencide edecek içeriklere yer vermemelidir;
• devletin simgelerine saygı gösterilmelidir;
• terörizmin, şiddetin, zulmün, millî, ırksal, dinî ve cinsiyete dayalı ayrımcılığın propagandasına izin verilmemelidir;
• sağlığın ve çevrenin korunmasına aykırı davranışlar teşvik edilmemelidir;
• bilgi edinme özgürlüğüne, şeffaflığa, nesnelliğe, tarafsızlığa, adalete ve çoğulculuğa zarar verilmemelidir;
• içerikler doğru ve mümkün olduğunca farklı bakış açıları dikkate alınarak sunulmalıdır;
• gazeteci, toplumu bilgilendirme ve bilinçlendirme görevini unutmamalı, çalışmalarında bu yaklaşımı geliştirmelidir;
• olguların doğruluğuna dayanılarak olaylara yaklaşımda sağlıklı eleştirel düşünce esas alınmalıdır;
• şiddet, suç ve benzeri, insanların güvenliğini tehdit eden olumsuz durumlara ilişkin bilgiler uygun bir biçimde aktarılmalı, bunların propagandası yapılmamalı ve etkileri altında kalınmamalıdır;
• toplumun hassas gruplarına, çocukların ve reşit olmayanların fiziksel, zihinsel ve manevi gelişimine zarar veren bilgiler ve görüntüler kullanılmamalıdır;
• çocuklarla ilgili konularda Azerbaycan Cumhuriyeti’nin “Çocukların Zararlı Bilgilerden Korunması Hakkında” Kanunu’nda öngörülen şartlar esas alınmalıdır;
• çocuğa karşı işlenen cinsel nitelikli suçlara ilişkin haberlerde çocuğun kişisel bilgileri ve kimliği gizli tutulmalıdır;
• konuyla doğrudan ilgili değilse insanların ırkı, rengi, dini, cinsel yönelimi, fiziksel veya ruhsal hastalığı ya da engelliliğiyle ilgili ayrıntılara yer verilmemelidir;
• gerekli durumlarda yayımlanan içeriklerde uygun yaş sınırlaması işaretleri kullanılmalıdır;
• parapsikoloji, batıl inançlar ve hurafeler teşvik edilmemelidir;
• intihar girişimiyle ilgili haberlerin anlatımı taklit etme isteği uyandırmamalı, konuya özel bir hassasiyetle yaklaşılmalıdır;
• gazeteci, suç şüphesi altındaki kişinin masumiyet karinesine saygı göstermelidir.

• haber ve yorum birbirinden ayrılmalı, kaynakları açıkça belirtilmelidir;
• gazeteci, yorumlarında mesleki davranış kurallarının ve gazeteciliğin temel ilkelerinin dışına çıkmamalıdır;
• yayın ekibi, kurum dışından bir yazarın içeriğini sunarken içeriğin sonuna “yazarın görüşleri ile yayın ekibinin görüşleri örtüşmeyebilir” şeklinde bir not eklemelidir;
• gazeteci, alıntıladığı görüşü çarpıtmamalıdır;
• reklam içerikleri, yayın ekibinin ve yazarların içeriklerinden ayrılmalı ve reklam oldukları açıkça belirtilmelidir;
• verilen görev yasalara ve meslek etiğine aykırı olduğunda gazeteci bu görevi yerine getirmeyi reddedebilir;
• düzenleme sırasında gazetecinin görüşleri çarpıtılmışsa gazeteci, söz konusu içeriğin yazarı olarak gösterilmeyi reddedebilir.

• şeffaf, güvenilir ve doğru bilgi sağlayan kaynaklarla çalışmaya öncelik verilmelidir;
• kaynak, işine veya doğrudan kendisine zarar verebileceği gerekçesiyle hakkında bilgi verilmesini istemiyorsa kimliği gizli tutulmalıdır;
• editörler, muhabirlerin yanı sıra gizli kaynakları değerlendirebilmek amacıyla bu kaynaklar hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Kaynak tamamen gizli kalmak istiyorsa verdiği bilgi yalnızca kamu yararı taşıması ve diğer alternatif kaynaklar tarafından doğrulanması hâlinde yayımlanabilir;
• olgusal bilgiler, en az iki farklı ve birbirinden bağımsız kaynaktan teyit edilmelidir;
• gizli kaynak yalnızca mahkemenin talebi üzerine açıklanabilir;
• kaynaklara adil davranılmalı, açıklamalar bağlamından koparılmamalıdır.

• Görsel-işitsel ve dijital platformlarda, basılı medyada yayın ekibinin ürünü olarak yayımlanan içeriklerdeki hataların düzeltilmesinde amaç, hızlıca harekete geçmek ve yanlış olanla doğru olanı mümkün olduğunca açık ve hızlı bir şekilde açıklamaktır. Kullanıcı, hatanın nasıl ve neden düzeltildiğini anlayabilmelidir;
• Hata düzeltildikten sonra açıklama amacıyla “düzeltme” veya “editör notu” gibi ifadeler kullanılmalıdır;
• Düzeltme – Bir makale, fotoğraf, bilgi, başlık, grafik öğesi, video veya diğer içeriklerde önemli bir düzeltme yapılıyorsa değişiklik açıklanmalıdır;
• Editör notu – Kamuoyunda içeriğin mesleki standartları karşılamadığına ilişkin iddialar ortaya çıkarsa “editör notu” başlığı altında açıklama yapılmalı, konuya açıklık getirilmelidir;
• Yayın ekibi, yayımladığı içerikleri silmemeli; gözden kaçmış veya güncellenmiş bilgiler varsa gerekli eklemeleri yaparak içeriği tamamlamalıdır;
• Tekzip yayımlamanın ilkeleri ve ayrıntılarıyla ilgili ortaya çıkan konuların açıklığa kavuşturulması için Azerbaycan Cumhuriyeti’nin “Medya Hakkında” Kanunu’na başvurulmalıdır.

• intihale ve telif haklarının ihlaline izin verilmemelidir;
• başka bir medya kuruluşunun içeriği kullanılırken kaynak gösterilmesi zorunludur;
• gazeteci, içeriğinde kendi gözlemleri ile diğer kaynaklardan edindiği bilgileri açıkça birbirinden ayırmalıdır;
• gazeteci, yayın ekibi için hazırladığı içeriği, çalıştığı medya kuruluşunun yönetiminin onayını almadan başkalarına sunamaz;
• Uyuşmazlık durumlarında “Telif Hakları Hakkında” Kanun’a ve “Medya Hakkında” Kanun’un telif haklarının korunmasına ilişkin maddelerine başvurulmalıdır.

• gazeteci, sosyal medya kullanırken mesleğe uygun davranmalı, temsil ettiği medya kuruluşunun itibarına ve konumuna zarar verebilecek davranışlardan kaçınmalıdır;
• sosyal ağlardan alınan ses, fotoğraf, video ve diğer içerikler medya kuruluşunda yayımlanırken söz konusu içerikte yer alan ve içeriği herkese açık olarak paylaşmayan kişilerin çıkarları ile özel hayatlarına saygı ilkesi gözetilmelidir;
• sosyal ağlardan alınan bilgilerin toplumsal önemine ve paylaşımı yapan kişinin statüsüne dikkat edilmeli, ayrıca bilgiler ek kaynaklardan teyit edilmelidir;
• gazeteci, yayımlanmamış içeriğini temsil ettiği yayın ekibinin izni olmadan sosyal ağlarda tartışmaya açmamalıdır.

Ciddi gazetecilik, medya etiğinden bağımsız düşünülemez. Meslek etiği kuralları şunları kapsar:

• gazeteci, mesleki faaliyetleri karşılığında hiçbir koşulda hediye kabul etmemelidir;
• kamuya açık olmayan etkinliklere yönelik davetler kabul edilmemelidir;
• başkasının adına içerik hazırlanmamalıdır;
• kurum sırrı olarak korunan bilgilerin paylaşılması yasaktır;
• gazeteci, mesleki faaliyetlerini kısıtlamaya yönelik hiçbir yükümlülük altına girmemelidir;
• yayın ekibindeki içerik üreticileri arasında ve yönetim kadrosu ile çalışanlar arasında ilişkiler sağlıklı, hukuka uygun ve şeffaf bir biçimde kurulmalıdır;
• gazeteci, mesleki dayanışma ilkelerine bağlı kalmalıdır;
• yayın ekibinde çalışanlar, kurum dışındaki davranış ve faaliyetlerinde temsil ettikleri medya kuruluşunun itibarını korumalıdır.