17:20 06.05.2014 138

Tofiq Bəhramov: Dünyaya səs salmış qərar

1966-cı ildə keçirilmiş dünya çempionatının finalında həmyerlimiz Tofiq Bəhramovun verdiyi qərar hələ də müzakirə olunur. Məşhur “Eurosport.ru” saytı 1996-cı il dünya çempionatına damğa vurmuş olayla - Tofiq Bəhramovun qərarı ilə bağlı yazı dərc edib. Olduqca maraqlı məqamların yer aldığı yazının tərcüməsini təqdim edirik.

1966-cı ilə virtual səyahət etməyi təklif edirik. Deməli belə, təsəvvür edək ki,  təqvimdə 30 iyuldur.  Biz qoca, mehriban İngiltərənin paytaxtı Londondayıq. 93 min azarkeş tutumu olan “Uembli” stadionunda.  Günorta saat 3-dur və bu isə o deməkdir ki, indicə futbol üzrə dünya çempionatının həlledici oyunu başlayacaq.  Azarkeşlər İngiltərə və AFR yığmasının futbolçularını   və həmçinin, 3 hakimi-isveçrəli Qottfrid Dinst və onun köməkçiləri Çexoslovakiyadan olan Kral Qalbu və SSRİ təmsilçisi Tofiq Bəhramovu alqışlayır.
 
Bu necə baş verdi?
 
Komandalar artıq 18-ci dəqiqdə dəqiq zərbələr vurmağa başladı. Martin Piters qonaqları məyus edənə qədər hesabdakı bərabərlik düz bir saat davam etdi. Düzdü, futbolun əsasını qoyanların sevinci uzun sürmədi. İkinci hissədə Volfanq Veber dəhşətli qarmaqarışıqda topu əfsanəvi Qordon Benksin qapısından itələyə bildi.

Kluminasiya 101-ci dəqiqədə başladı. Alan Boll sağ cinahla çığıyaraq cərimə meydançasında olan Ceffri Herstə ötürmə etdi. Alman müdafiəçilər onu topu qəbul etməyə mane ola bilmədilər. Herst topu saxlamadan güclü zərbə endirdi. Top dirəyə dəyir, yerə sıçrayır, qapı xəttinə və ya onun yaxınlığına enir və bundan sonra “Bundestim”in futbolçuları  tərəfindən uzaqlaşdırılır. İngilislər baş hakimə düşmən qalasının fəthi haqqında siqnal verməyə başlayır, lakin Dinst epizodu tam dəqiq görə bilməyib. O, bütün məsuliyyəti Bəhramovun cəsarətli çiyinləri üzərinə  yükləyir. İki referi arasındakı jestlər (onlar eyni dildə danışa bilmirdilər) bir neçə saniyə çəkdi. Uzunboy, bığlı bakılı, həmkarına təmiz qol olduğunu bildirmək üçün əminliklə mərkəzi işarə etdi.   

Sərhədsiz hiddət içində olan almanlar heç nəyi dəyişə bilmədilər. Final fitinə az qalmış Herst hesabı 4:2- yə çatdırmaqla het-triki etdi. Lakin qalmaqal bununla bitmədi. Bütün futbol dünyası 2 düşərgəyə parçalandı. Britaniya nöqteyi nəzərindən yanaşanlar Bəhramovun tərəfində durdu. Əgər sovet hakimi təmiz qol olduğunu iddia edirsə, deməli, bu, belədir. Bununla yanaşı, hadisənin episentrində olan ingilislərin  hücumçusu Rocer Hant deyir ki, o, qayıdan topu topu qapıya vurmağa cəhd etmədi. Çünki açıq-aydın topun qapı xəttini keçdiyini açıq-aydın görmüşdü.  
 
Stalinqrad haqqında əfsanə
 
Auditoriyanın alman hissəsi öz fikrində dururdu: əgər top həqiqətən də dirəyə dəysəydi və xətt üzrə aşağı ensəydi, dərhal qapı toru titrəyərdi. Bu azmış kimi, AFR yığmasının oyunçuları əminliklə deyirdilər ki, havaya tabaşir hissələrinin uçduğunu görüblər. Bu da onu deməyə əsas verir ki, az da olsa, top xəttə dəyib. Bəhramova dərhal yarımfinalda sovet komandasını almanların dayandırmasını xatırlatdılar. Onu almanlara qarşı ikinci dünya müharibəsindən qalma düşmənçilikdə  də ittiham etdilər.  Tofiq Bəhramov sonuncu müsahibələrinin birində “qol olmuşdu?” sualına “Stalinqrad” cavabını verməklə bu qol ətrafında daha bir əfsanə yaratdı.  

Sözü qəhrəmana verək. Öz memuarlarında Bəhramov topun dirəkdən yox, məhz qapı torundan sıçramasını gördüyünü etiraf edib. Yerə toxunma məqamını isə azərbaycanlı heç görməyib.   Yeri gəlmişkən, 90-cı ildə Oksford universitetinin mütəxəssiləri kompyuterin köməkliyi ilə heç bir qolun olmamasını müəyyən etdi. Düzdür, bu tədqiqatların nəticələrini çox adam qəbul etmədi.
 
Bakıdan olan Robin Qud  
 
Tofiq Bəhramov vətənində milli qəhrəman kimi qəbul edilir. Onu hətta Robin Qudla da müqayisə edirlər. Final qarşılaşması bitdikdən sonra əvvələr olduğu kimi təkcə baş hakim yox, onun hər iki köməkçisinə də, “Qızıl fit” mükafatı verildi. SSRİ təmsilçisi hər şeylə yanaşı “Qızıl ilahə” mükafatını da aldı. Dünya çempionatının baş mükafatının surətini Bəhramova Böyük Britaniya kraliçası 2-ci Yelizaveta şəxsən özü təqdim etdi. Qolun müəllifi Herst Bəhramova borclu qalmadı. O, məşhur hakimin oğlu Bəhram Bəhramovu evinə çağıraraq ona üstündə azərbaycanca “Çox sağ ol” yazılmış futbolkanı təqdim etdi.

AFR yığmasının kapitanı Uve Zeeler isə matçdan sonra baş tutan qəbulda Bəhramova yaxınlaşaraq üzrxahlıq etmişdi. Zəhmli alman qola görə  mübahisə etməkdə haqlı olmadığını etiraf etdi. AFR yığmasının  üzvləri oyundan sonra kadrlara baxaraq qolun təmiz olduğu qənaətinə gəlmişdilər.

Bəhramovun 1966-cı ildə keçirilən mundiala qədər cəmisi iki beynəlxalq matçı idarə etməsini çox az adam bilir.  Onun aktivində dünya çempionatında baş hakim rolunda  iki, (1966 və 1970) və yan xətt hakimi kimi 6 oyun var. Bakılı 1972-ci ildə ingilis klubları “Vulverhemton” və “Tottenhem” (1:2) arasında keçirilən UEFA kubokunun birinci final matçını da idarə edib. Elə həmin ildə, o, qitələrarası kubokun ilk  oyununu da idarə edib. Buenos-Ayresdə “İndependente” və “Ayaks”ın iştirakı ilə keçirilən qarşılaşma 1:1 hesabı ilə başa çatıb.  
 
Şeron Stoundan sonra birinci
 
Bəhramov 1993-cü ildə vəfat edib və Bakıda yerləşən milli stadion onun adını daşıyır. Stadionun yaxınlığında isə dünyada ilk dəfə olaraq 2004-cü ildə futbol hakiminin xatirəsinə heykəl qoyulub. Və ən maraqlısı, 2007-ci ildə Britaniya sakinləri arasında aparılmış sorğuya əsasən, Bəhramovun qərarı  “bəşəriyyət tarixində ən məşhur stop-kadr” nominasiyasında ikinci yerdə qərarlaşdı. Sorğu “hansı epizod zamanı düyməni basıb, lenti geri fırladıb dəfələrlə baxmısız”  sualı ətrafında aparılmışdı. Birinci yerdə “Əsas instinkt” filmindəki kadr qərarlaşdı. Polis Şeron Stounu sorğu-sual edərkən, ayağını ayağının üstünə aşırmış aktrisa ayaqlarının yerini dəyişir. Britaniyalılar aktrisanın altdan nə geyindiyini müəyyənləşdirmək üçün dəfələrlə baxıblar.  
 
Şərhlər:
 
Rbaxsiyev: Onun şərəfinə stadion və heykəl var. Onunla fəxr edirəm.
Milanist78: Əla məqalədir, müəllif sağ olsun, yazma üslubunu çox bəyəndim. Dünya çempionatlarının tarixinə tez-tez ekskurisayalar təşkil edin. Bəhramov oyunçu olmasa da, tarixə daxil ola bildi. Qol haqqında mübahisə etməyə isə dəyməz, titul onsuz da ingilislərdə qaldı.
Dromator20: O, möhtəşəm hakim olub.
Senioramiqo: Mən videoyazıya dəfələrlə baxdım, qolun hesaba alınması düzgün qərardır.
Liverpooool: Əgər Allah ona ikinci dəfə ömür versəydi, o matçda o, yenə də belə edəcəkdi. Onu qəlbi buna yönləndirdi, hakim vicdanı ona belə deyirdi. 
Alex curly: Bu epizod  dünya çempionatının taleyini dəyişmədi. Çünki hesab 4:2 idi. Ancaq layiqli qələbə idi. Stalinqrad söhbəti isə çox xoşuma gəldi.
 
publika.az
Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

04 İyun 2020
00:47

"Arsenal" milli futbolçumuzun qardaşını 23 milyona istəyir

03 İyun 2020
22:55

Sabiq "Playboy" modeli Rumıniya klubunu aldı - FOTO

20:32

UEFA "Trabzonspor"u avrokuboklardan kənarlaşdırdı - RƏSMİ

20:09

"Turan kuboku" keçirilə bilər

19:40

Bundesliqa: Turun ən yaxşı qolları - VİDEO

19:08

Corc Floyda dəstəyini nümayiş etdirən futbolçularla bağlı qərar verildi - Almaniyada

18:37

"Çelsi"ni "Roma"ya dəyişir

18:10

Ceydon Sanço karyerasını "Real"da davam etdirə bilər

17:32

"Barselona"nın futbolçusu "Yuventus"a keçməyə razılıq verdi

17:20

İbrahimoviç nə vaxt qayıdır? - SON DURUM

16:25

"Adidas" Özillə əməkdaşlığını dayandırır - SİYASİ SƏBƏB

16:00

Saul yeni klubunu açıqladı

15:32

"Atletiko"da məşqçi ayrılığı - RƏSMİ

15:30

"Xəzər Lənkəran" Azərbaycan futbolundan birdəfəlik çəkilir? - AÇIQLAMA

15:15

"Barselona"nın oyunçusu "Mançester Siti" yolunda

15:08

Rəfiyev yəhudi futbolçunu yola gətirə bildimi? - SON DURUM

15:02

Bakı klubu futbolçusu ilə müqaviləni yenilədi

14:54

Prezident yeni Olimpiya İdman Kompleksinin açılışını etdi - FOTOLAR

14:38

Ranqnik bu futbolçuları "Milan"a gətirmək istəyir - SİYAHI

14:05

Ramos hökumət nümayəndələri ilə danışmaqdan niyə imtina edib? - SƏBƏB

13:33

UEFA-nın ÇL və AL-lə bağlı yeni planı: "Səkkizlər finalı"

13:26

Mənsimovlardan üzücü qərar

13:11

Səlahət "Neftçi" rəhbərliyi ilə razılaşmır - SON DURUM

13:01

"Barsa"da fikir ayrılığı: Futbolçular maaşların azaldılmasına qarşıdılar

12:53

"Ekzklüziv yayım hüququmuzu başqa telekanalla paylaşmayacağıq"

12:36

Van Deyk 20 yaşında ölümdən dönüb: "Vəsiyyətimi yazırdım..."

12:25

"Sumqayıt" 2 yoxlama oyunu keçirəcək

12:10

Çimərlikdə futbol oynadı, sosial məsafə qaydalarını pozdu - FOTO

11:54

Azərbaycanlı hakimlər vebinara qatıldılar

11:52

"Neftçi" qapıçısı ilə müqaviləni yenilədi - RƏSMİ

11:47

Azərbaycanın millisinin sabiq üzvü Avropadan vətənə qayıda bilmir - FOTOLAR

11:40

"Barselona" 19 yaşlı yetirməsini geri qaytarmaq istəyir

11:36

Özbaşınalıq və iqtisadi sabotaj

11:10

"Arsenal"ın futbolçusu PSJ-nin "radar"ında

11:00

Pərvin Abıyeva canlı efirdə 25 kiloqramlıq ştanqla məşq etdi - VİDEO

10:52

Maksim Medvedev: "Oyunlarımızda 25 dəqiqədən bir su fasiləsi olacaq"

10:30

Messi də "Black lives matter" hərəkatına dəstək verdi

10:05

Premyer Liqanın ən sərt futbolçuları - SIRALAMA

09:36

"Sumqayıt"da ayrılıq - ÖZƏL

09:30

Premyer Liqa klublarının yoldaşlıq görüşü keçirmələrinə icazə verildi

09:00

İtaliya A Seriyasının formatı dəyişdirilə bilər

08:20

Asiyanın ən gözəl voleybolçusu bu qızdı - FOTOLAR

00:27

UEFA Corc Floydun ölümünə reaksiya verdi

02 İyun 2020
23:37

Makqreqor ölü həşəratları necə yediyini göstərdi - VİDEO

22:15

Anar Cəfərsoy sağaldı

19:55

Bundesliqada vurulan ən yaxşı əks-hücum qolları - VİDEO

19:20

UFC 250-nin tam döyüş kartı açıqlandı

18:45

"Liverpul" hələ çempion deyil" - Klopp

18:27

Millimizin baş məşqçisi FIG prezidentinin layihəsinə dəvət aldı

18:10

"Şalke" "Barselona"nın oyunçusundan imtina etdi

17:38

"Mançester Yunayted" Sterlinqi "Siti"nin əlindən almaq istəyir

17:11

Blatterdən İnfantinoya ağır ittihamlar: "O, futbolu böyük "pul maşını"na çevirmək istəyir"

16:43

"Qarabağ" bir həftə sonra oyuna çıxacaq - ÖZƏL

16:40

Balotelli karyerasını ABŞ-da davam etdirə bilər

16:23

Ayaz Quliyev Azərbaycan yığmasında oynamağa razılaşdımı? - SON DURUM

16:21

"Getmək istəyəni saxlamazlar" - Prezident Lautaronun "Barsa"ya transferindən danışdı

15:48

Qattuzoya ağır itki: Bacısı 37 yaşında dünyasını dəyişdi

15:38

Elxan Məmmədovun şifrəli nitqinə sözardı

15:17

"Zirə" 12 futbolçu ilə müqavilə imzaladı - RƏSMİ

15:06

Premyer Liqanın bərpa tarixi açıqlandı - RƏSMİ

14:53

Premyer Liqa klubu baş məşqçisi ilə müqavilə yenilədi

14:31

"Neftçi" Geryenin əvəzinə bu futbolçunu gətirir

13:43

"Neftçi"də daha bir müqavilə - RƏSMİ

13:41

Formula 1: Mövsümün ilk yarışlarının harada və nə vaxt keçiriləcəyi müəyyənləşdi

13:22

"Real" bu mövsüm "Santyaqo Bernabeu"ya həsrət qalacaq

13:08

Ceydon Sanço Corc Floyda dəstək olduğu üçün cəzalandırılıb? - AÇIQLAMA

12:42

"Hisslərimiz bitmişdi, ayrıldıq" - FOTOLAR

12:38

Emil Balayev Azərbaycandan gedir - ÖZƏL

12:37

"Barselona"nın 5 futbolçusu koronavirusa yoluxubmuş

12:21

Bizi gözləyən aqibət: Leş bir yana, baş bir yana

Facebookdan bizi izləməyi unutmayın.