18:00 20.03.2020 566

Novruz bayramınız mübarək!

Novruz qədim və böyük bayram kimi yazın gəlişi ilə əlaqədar olaraq qeyd edilir və sevincli hadisələrə - qışın bitməsi və yazın başlamasına həsr olunur.

Fanat.Az-ın məlumatına görə, Novruzun qeyd edilməsi yeni ilin, yazın ilk gününün qarşılanması anlamına gəlir.

Alimlərin fikrincə, bu bayramın tarixi çox qədimdir. Elmi araşdırmalara əsasən, Novruz bayramının keçirilmə tarixi qədim zamanlara - Zərdüşt peyğəmbərin dövrünə gedib çıxır. Alimlər bu bayramın yaşını minimum 3700 il, maksimum 5000 il müəyyən edirlər. Qədim Babilistanda bu bayram nisan ayının (mart-aprel) 21-də qeyd edilirmiş və 12 gün davam edirmiş. Bu 12 günün hər birinin öz adət-ənənəsi var imiş. İlk yazılı abidələrdə qeyd edilir ki, Novruz bayramı eramızdan əvvəl 505-ci ildə meydana gəlib.

İslam xadimləri həmişə cəhd ediblər ki, bu bayrama dini çalarlar gətirsinlər. Lakin Firdovsi, Rudəki, İbn Sina, Nizami, Sədi, Hafiz və s. kimi dahi maarifçilər sübut ediblər ki, Novruz bayramı İslamdan çox-çox əvvəllər meydana gəlib. Novruz bayramına həsr edilmiş əsərlərə misal olaraq, Nizamülmülkün "Siyasətnamə", Ömər Xəyyamın "Novruznamə" əsərlərini qeyd etmək olar.

Sovet hakimiyyəti zamanı Novruz bayramı qeyri-rəsmi şəkildə qeyd edilib, çünki dövlət orqanları yazın gəlişinin bayram kimi qeyd edilməsinə icazə verməyiblər. Lakin qadağalara baxmayaraq, çoxəsirlik ənənələrə sadiq olan hər bir azərbaycanlı ailəsi bu bayramı qeyd edib.

Təbiətin oyanması Novruz ilə başlayır və Azərbaycan xalqı hətta Novruzun gəlişinə bir ay qalmış bu bayramı çox təntənəli şəkildə qeyd edir. Belə ki, hər həftənin çərşənbə axşamı öz adət-ənənələrinə müvafiq olaraq - Su, Od, Torpaq və Yel çərşənbəsi (ilaxır və ya bayram çərşənbəsi) qeyd edilir. Xalq deyimlərinə görə, ilk çərşənbədə su və su mənbələri yenilənir və hərəkətə başlayır, ikinci çərşənbədə odun, üçüncü çərşənbədə torpağın, dördüncü çərşənbədə isə küləyin köməyi ilə ağaclarda tumurcuqlar cücərir və bütün bunlar yazın gəlişindən xəbər verir.

Novruz bayramı qədim adətlər və oyunlarla çox zəngindir. Qədim adətlərə misal olaraq "Xıdır İlyas"ı (məhsuldarlıq, çiçəklənmə simvolu), "Kos-kosa" əyləncəli meydan oyununu və fal açmanı göstərmək olar.

Od ilə bağlı maraqlı adət-ənənələr var. Odlar diyarı Azərbaycan ocaqla bağlı zəngin ənənələrə malikdir və bu, təmizlənmə, yenilənmə əlamətidir. Axır çərşənbədə - Novruz bayramının son çərşənbəsi - böyükdən kiçiyə hər kəs tonqal üstündən tullanmalıdır. Həm də nəzərə almaq lazımdır ki, bir tonqalın üzərindən yeddi dəfə, yaxud yeddi tonqalın hər birinin üzərindən bir dəfə tullanmaq lazımdır. Odun üzərindən tullananlar bu sözləri deməlidirlər: "Ağırlığım-uğurluğum odlara". Tonqalı heç vaxt su ilə söndürmək olmaz. Tonqalın özü sönəndən sonra gənc qızlar və oğlanlar tonqalın külünü toplayaraq evdən uzağa atırlar. Bu o anlama gəlir ki, ailə üzvlərinin tonqalda yanan bütün uğursuzluqları kül ilə birlikdə uzaqlaşdırılır.

Su ilə təmizlənmə suyun real əlamətləri ilə bağlıdır. Su ilə əlaqəli ənənə Azərbaycanda yeni illə bağlıdır. Yeni ildə bulaq və çayın üzərindən tullanmaq o anlama gəlir ki, sən ötənilki günahlarını yudun. Bundan əvvəl ötən ilin son gecəsi yatmazdan qabaq insanlar bir-birilərini sulayırlar. Deyirlər ki, Novruzun son çərşənbəsinin gecəsi çaylar və bulaqlar dayanır, hətta ağaclar torpağa əyilir. Əgər kimsə həmin bayram gecəsi o sudan içsə, növbəti ildə xəstələnməyəcək. Novruz bayramının ən ali məqamı köhnə ilin ixtiyarı yeni ilə verməsi zamanıdır. Qədim adətlərə görə, həmin vaxt Novruzun şərəfinə tüfənglərdən atəş açılır. Hələ XIX əsrdə N.Dubrovin bu barədə yazıb: "Azərbaycanda yazın gəlişi şəhərlərdə və kəndlərdə yaylım atəşlərinin açılması ilə bildirilir". Azərbaycanda Novruz bayramının təntənəli qeyd edilməsində iştirak edən Adam Oleari 1637-ci ildə yazıb: "Astronomik vasitələrlə və günəş saatı ilə gecə-gündüz bərabərliyi anını müəyyən edən astroloqlar elan etdi ki, Yeni il başlandı. Elə həmin anda yaylım atəşlərinin səsi gəldi, şəhər qalalarından və qala divarlarından musiqi səsi ucaldı. Bahar bayramı bu cür başlandı".

Azərbaycanlılar bayram süfrəsini zövqlə bəzəyirlər. Süfrədə "s" hərfi ilə başlayan yeddi yemək, o cümlədən sumax, sirkə, süd, səməni, səbzi və s. olmalıdır. Bundan əlavə, süfrəyə güzgü və şam qoyulur, güzgünün qarşısına isə bəzədilmiş yumurta qoyulur. Bunun da simvolik mənası var. Şam od, işıq rəmzi, güzgü isə aydınlıq, şəffaflıq rəmzidir.

Ənənələrə görə, bayramın ilk gecəsi hər kəs evdə olmalıdır. Deyilənə görə, əgər Novruzun ilk günü evdə olmasan, yeddi il evdə görsənməyəcəksən. Qədim adətlərə görə, bayır qapılar bağlanmır. Novruzun ilk gecəsi səhərədək şam yandırılır: sönmüş ocaq, sönmüş şam uğursuzluq əlamətidir.

Novruzu qeyd edərkən, kəndlilər növbəti ilin quraq, yaxud yağıntılı keçəcəyini, məhsuldar olub-olmayacağını müəyyən edirlər. Adətlərə görə, Novruzun ilk günü yaz, ikinci günü yay, üçüncü günü payız, dördüncü günü isə qış hesab edilir. Əgər ilk gün külək və yağışsız olursa, deməli il kənd təsərrüfatı üçün uğurlu keçəcək. Əgər külək olarsa, deməli bütün il bu cür keçəcək. Son üç gündə də ilin qalan fəsillərinin necə keçəcəyi bu yolla müəyyən edilir.

Novruz şən və sevimli, xalqımızın bütün dəyərlərini özündə birləşdirən bayramdır.

Bayramınız mübarək!
Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

04 Avqust 2020
22:35

Con Terri bu klubun baş məşqçisi ola bilər

20:30

Premyer Liqaya son vəsiqə kimin olacaq?

19:25

"Mourinyu futbol tarixinin ən yaxşı məşqçisidi"

18:48

Premyer Liqada yay bazarlığı: Kim gəlir, kim gedir? - YENİLƏNİR

18:16

İtaliyada mövsümün oyunçusu müəyyənləşdi

18:10

Bakı klubu yeni transferini açıqladı

17:41

Ramil Quliyev yenə birinci oldu

17:10

Klopp, yoxsa Quardiola? - Levandovski sevimli məşqçisinin adını açıqladı

16:45

Azərbaycanda 2 idman kompleksi modul tipli xəstəxanaya çevrilir

16:28

"Mançester Siti"dən yeni transfer - 5 illik müqaviləyə imza atdı

15:49

Kasilyas karyerasını bitirdi

15:33

NBA-da gecənin ən yaxşı 10 hərəkəti - VİDEO

14:54

"Çelsi" transfer rekordunu qırmalıdı - İngilis müdafiəçiyə görə

14:52

"Səbail"in yeni transferi Bakıda: Müqavilə nə vaxt bağlanacaq?

14:31

"Barselona" hücumçusunu Premyer Liqa klubuna satır

13:47

"Real" Ronaldunun gedişi ilə itirdi. Onun kimi oyunçular dünyaya 200 ildə bir gəlir"

13:21

Nə Klopp, nə də Quardiola... - Dünyanın ən yaxşı məşqçisi odu

12:48

Tanınmış jurnalist "Neftçi"nin qonağı oldu - VİDEO

12:46

NBA: "Leykers" "Yuta"nı məğlub etdi, "Toronto" "Mayami"yə qalib gəldi

12:27

"Mançester Yunayted"in yeni forması - FOTOLAR

12:16

Sabiq "Qarabağ"lıdan ABŞ-da gözəl qol - VİDEO

11:57

İtaliya A Seriyası bu tarixdə başlayacaq

11:41

İspan məşqçi "Sumqayıt"ı Super Liqa klubuna dəyişdi

11:33

Dünya və Olimpiya çempionu başının üzərində bir stəkan südlə üzdü - VİDEO

11:09

Arda Turan "Qalatasaray"la razılığa gəldi

10:49

Ronaldu PSJ-yə keçir?

10:33

"Barselona" 60 milyon avroluq təklifi rədd etdi

10:09

"Neftçi"dən Bolqarıstan millisinin futbolçusuna təklif

09:39

"Mançester Yunayted" Sanço ilə razılığa gəldi - 5 illik müqavilə

09:25

Operativ Qərargah qərar verdi: Premyer Liqanın startı nə vaxta qaldı?

09:00

"Real" ümidini Beylin satışına bağlayıb

08:20

Bu qızın titullu boksçu olduğuna inanmaq çox çətindi - FOTOLAR

00:34

"Qan"a ehtiyacı olanlar - Quardiola və Byelsa arasında, əslində, nə baş vermişdi?

03 Avqust 2020
21:47

"Keşlə" "Səbail"i yendi

21:30

"Borussiya"nın vurduğu ən yaxşı 10 qol - VİDEO

20:15

Lempard transferdən doymur

19:35

Nadaldan qolf turnirində möhtəşəm nəticə

18:59

"Neftçi" və "Qarabağ"ın sabiq məşqçisi "Valensiya"nın baş məşqçisi oldu

18:25

"Sentyabrda birlikdə olacağıq, sənin üçün darıxıram" - Həbib Nurməhəmmədov

17:53

"Zirə"nin yeni prezidenti müəyyənləşdi - RƏSMİ

17:40

"Çelsi"də ayrılıq - Yeni müqaviləni qəbul etmədi

17:05

Poçettino "Barselona"da?

16:39

Açıq havada idman yarışlarının keçirilməsinə icazə verilmədi

16:34

Mamedovun "Azbuka"sı

16:23

"Barselona" oyunçusuna 400 milyon avro qiymət qoyacaq

15:56

NBA-da gecənin ən yaxşı 10 hərəkəti - VİDEO

15:29

"İnter" "Mançester Yunayted"lə anlaşdı - Transfer

14:53

Rəqibin üstünə öskürən oyunçular meydandan qovulacaqlar - Yeni qaydalar

14:39

Çempionlar Liqasında hansı klublar favoritdi? - Venger açıqladı

13:55

Di Françeskonun yeni klubu - RƏSMİ

13:39

"Mançester Siti"nin yeni səfər forması - FOTOLAR

13:08

Soldatovanın bu FOTOsuna minlərlə reaksiya gəldi

12:51

Dadaşovdan qol və məhsuldar ötürmə - VİDEO

12:08

Azərbaycan UFC prezidentinə etiraz məktubu göndərdi

11:50

CV-lər, müsahibələr, "PowerPoint" təqdimatları... - Məşqçilərin işə qəbul prosesi necə olur?

11:20

NBA: "Hyuston" "Miluoki"ni məğlub etdi, "Boston" "Portlend"ə qalib gəldi

11:19

İsrailli futbolçu millimizdə niyə oynamayıb? - AÇIQLAMA

10:42

Formula 1: Hemilton Britaniya Qran-prisinin qalibi oldu

10:15

Premyer Liqa, La Liqa, A Seriyası... - Ən çox qol vurulan çempionat hansıdı?

09:40

İtaliya A Seriyası ilə vidalaşan sonuncu klub

09:10

Kontenin əvəzinə Poçettino

00:16

Georgi Haci baş məşqçi postundan getdi

00:14

Azarkeşlərin maaşını ödədiyi futbolçu, möcüzələrin memarı məşqçi - Filmin sonu

00:11

Komandası uduzdu, azərbaycanlı futbolçu zədələndi

00:02

Bakı təmsilçisi makedoniyalı vinger gətirir

02 Avqust 2020
23:57

Baş nazir futbolçuya ərə getdi - FOTO

22:44

"Trabzonspor"un yeni baş məşqçisi ingilis oldu - RƏSMİ

19:59

Droqbo prezidentliyə namizədliyini verdi

17:30

Millimizin forvardını "Koventri"yə vermədilər

15:33

Çempion tələbə - Quardiola və Artetanın hekayəsi

Facebookdan bizi izləməyi unutmayın.